ފަލަސްތީނުގެ ބިންތައް އަތުލުމަށް އިސްރާއީލުން އާސާރީ ތަންތަން 'ހަތިޔާރަކަށް' ހަދަނީ

މުހައްމަދު ރިފާއު2026 އޯގަސްޓު 09

އޮކިއުޕައިޑް ވެސްޓް ބޭންކުގައި ހުންނަ ތާރީޚީ ގޮތުން މުހިންމު އާސާރީ ސަރަޙައްދުތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ނަމުގައި، ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ބިންތައް ފޭރުމަށް އިސްރާއީލުން އާސާރީ ތަންތަން "ހަތިޔާރަކަށް" ހަދަމުންދާ ކަމުގެ ތުހުމަތު ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުންނާއި އިންސާނީ ހައްޤުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ކޮށްފިއެވެ.

އަންގާރަ ދުވަހު އާންމުވި މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ރޯމަނުންގެ ދުވަސްވަރުގެ މުހިންމު އާސާރީ ތަނެއް ކަމަށްވާ ސެބަސްޓިއާގެ ވަށައިގެންވާ ފަލަސްތީނު އާއިލާތަކުގެ 450 އެކަރުގެ ޒައިތޫނި ދަނޑުތައް އަތުލުމަށް އިސްރާއީލު ސަރުކާރުން ވަނީ އެންގުންތައް ފޮނުވާފައެވެ. އިސްރާއީލުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ބިންތައް ނަގަނީ އެ ސަރަޙައްދުގައި "ނޭޝަނަލް ޕާކެއް" ހަދައި، އާސާރީ ތަންތަން ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ.

ނަމަވެސް، އަމިއްލަ ބިންތައް ގެއްލެމުންދާ ފަލަސްތީނު ދަނޑުވެރިންނާއި ވިޔަފާރިވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މިއީ އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް ބިންތަކުން އެމީހުން މަހްރޫމްކޮށް، ސެބަސްޓިއާގެ އާސާރީ ތަންތަނާއި ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނާ އޮތް ގުޅުން ކަނޑާލުމަށް ހިންގާ ޖަރީމާއެކެވެ.

މި މައްސަލައިގައި ޔުނެސްކޯއިން ވަނީ ސެބަސްޓިއާ 'ދުނިޔޭގެ ތަރިކައިގެ ލިސްޓު' ގެ އިތުރުން 'ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައިވާ ތަރިކައިގެ ލިސްޓު' ގައި ހިމަނާފައެވެ. ޔުނެސްކޯއިން ބުނީ އިސްރާއީލުން "ސަމާރިއާ" ނޭޝަނަލް ޕާކު ހެދުމަށް ހިންގާ ބިން ފޭރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން މި ތާރީޚީ ސަރަޙައްދު ބައިބައިވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ.

މި މަޝްރޫޢުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބައެއް ތަފްސީލުތައް:

• ބަޖެޓު އިތުރުކުރުން: އިސްރާއީލުން ވަނީ ވެސްޓް ބޭންކުގައިވާ އާސާރީ ސަރަޙައްދުތަކުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވުން ފުޅާކުރުމަށް އެކަނިވެސް 113 މިލިއަން ޝެކެލް (27.8 މިލިއަން ޕައުންޑު) ކަނޑައަޅާފައެވެ.
• ހެރޯޑިއަމް ސަރަޙައްދު: ސެބަސްޓިއާގެ އިތުރުން، ބެތުލެހެމް ކައިރީގައިވާ ތާރީޚީ ކޮއިލު ކަމަށްވާ "ހެރޯޑިއަމް" އިންވެސް އިސްރާއީލުން ވަނީ 80 އެކަރުގެ ބިން "ރައްކާތެރިކުރުމުގެ" ނަމުގައި އަތުލާފައެވެ.
• ޤާނޫނީ މައްސަލަތައް: އިސްރާއީލުގެ "ޕީސް ނައު" ޖަމްޢިއްޔާއިން ބުނާ ގޮތުގައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކާއި އިސްރާއީލުގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް އިސްރާއީލީ ވަޒަންވެރިންގެ ފައިދާއަށް އެކަނި ބިންތައް ފޭރުމަކީ ޣައިރުޤާނޫނީ ކަމެކެވެ.

އިސްރާއީލުގެ އާސާރީ ކަންކަމާ ބެހޭ އެކްޓިވިސްޓް އަދި "އެމެކް ޝަވޭ" ޖަމްޢިއްޔާގެ ވެރިޔާ އަލޯން އަރާޑްވިދާޅުވީ، އިސްރާއީލުން އާސާރީ ކަންކަން ބޭނުންކުރަނީ ސަރަޙައްދުގެ ތާރީޚު އަލުން ލިޔެ، ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ ބިންތައް އިސްރާއީލަށް ނެގުމުގެ އުޒުރެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށެވެ. އަދި ސެބަސްޓިއާއަކީ ފަލަސްތީނުގެ ތަރިކައަކަށްވާތީ، އެތަން ތަރައްޤީކުރަންވާނީ އެތަނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނާއި ކައުންސިލާ ގުޅިގެން ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ނަމަވެސް، އިސްރާއީލުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ގިޑިއަން ސާރު ވަނީ ޔުނެސްކޯގެ ނިންމުމަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާއަކުން ވޯޓެއް ނެގިކަމުގައި ވިޔަސް، ވެސްޓް ބޭންކާއެކު ޔަހޫދީންގެ އޮތް ތާރީޚީ ގުޅުން އޮޅުވާނުލެވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިސްރާއީލުގެ އޮފިޝަލުން ބުނާ ގޮތުގައި އެމީހުން މަސައްކަތް ކުރަނީ އެ ސަރަޙައްދުގައިވާ ތާރީޚީ އަދި ދީނީ މުހިންމު އާސާރުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށެވެ.