ތޫފާން ޑޮލްފިން: ޗައިނާގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކުން އެއް މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކޮށްފި

މުހައްމަދު ރިފާއު2026 އޯގަސްޓު 10

ޗައިނާގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކަށް އައި ބާރުގަދަ ތޫފާން "ޑޮލްފިން" ގެ ސަބަބުން، ޝަންހާއީ ހިމެނޭ ގޮތަށް އެ ސަރަހައްދުގެ އެކި ރަށްތަކުން އެއް މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކޮށްފިއެވެ.

އާދީއްތަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު މި ތޫފާން އެންމެ ފުރަތަމަ އެއްގަމަށް އަރާފައިވަނީ ޒޭޖިއަންގް ޕްރޮވިންސްގެ ޔޫހުއާން އަށެވެ. އެ ވަގުތު ތޫފާނުގެ ވައިގެ ބާރުމިން ހުރީ ގަޑިއަކު 150 ކިލޯމީޓަރު (94 މޭލު) ގައެވެ. އޭގެ ގަޑިއިރެއްހާ އިރު ފަހުން މި ތޫފާން ވަނީ ވެންޒޫ ސިޓީއަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް އަރާފައެވެ.

މި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބުރޫތަކެއް އެރިފައެވެ. އެގޮތުން ޝަންހާއީން އެކަނިވެސް 1,400 އަށްވުރެ ގިނަ ފްލައިޓް ވަނީ ކެންސަލްކޮށްފައެވެ.

ޗައިނާގެ މީޓިއޮރޮލޮޖިކަލް އިދާރާތަކުން ކުރިން އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ "ރެޑް އަލާޓް" ނެރުނު ނަމަވެސް، ހޯމަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު ވަނީ ތޫފާނުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެ، "ޓްރޮޕިކަލް ސްޓޯމް" އަކަށް ދައްކާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެތެރެވަރީގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހި، ފެންބޮޑުވުމާއި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ބުދަ ދުވަހާ ހަމައަށް އޮތްކަމުގެ އިންޒާރު ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އަދިވެސް ދަނީ ދެމުންނެވެ.

ގެއްލުންތަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް

• ބޯކޮށް ވާރޭވެހުން: ޒޭޖިއަންގް ޕްރޮވިންސްގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި 250 އިން 500 މިލިމީޓަރާ ދެމެދުގެ ވާރޭވެހޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
• ފަތުރުވެރިކަން ހުއްޓުމަކަށް: ޝަންހާއީގެ ޑިޒްނީލޭންޑާއި، ލެގޯލޭންޑްގެ ބައެއް ބައިތަކުގެ އިތުރުން މަޝްހޫރު ބަންޑް ސަރަހައްދުގެ ބެލުމުގެ މަންޒަރުތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.
• މީހުން ހުސްކުރުން: ޒޭޖިއަންގްގެ ވެންޒޫއިން 900,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކޮށް 1,000 އަށްވުރެ ގިނަ އިމަރޖެންސީ ޝެލްޓަރު ވަނީ ހުޅުވާފައެވެ. އަދި ތައިޒޫ ސިޓީން 390,000 މީހުން ވަނީ ރައްކާތެރިކޮށްފައެވެ.
• ގެއްލުނު ކުއްޖެއް: ވެންލިންގްއިން 9 އަހަރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކު މޫދަށް ދަމައިގަނެގެން ގެއްލިގެން ދިފާއީ ބާރުތަކުން ދަނީ ހޯދަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ރަސްމީކޮށް މީހަކު މަރުވިކަމެއް ޗައިނާ ސަރުކާރުން އަދި ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ.

މި ތޫފާނާ ގުޅިގެން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދޮގު މައުލޫމާތު ފެތުރި ދެ މީހަކު ޗައިނާގެ ފުލުހުން ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ސަންގްހާއީގެ އިމާރާތަކުން މީހަކު ވެއްޓޭ މަންޒަރު ދައްކުވައިދޭ ފޭކް ވީޑިއޯއެއް ހެދި 60 އަހަރުގެ މީހަކާއި، އޮޅުވާލަނިވި ގޮތަކަށް ތޫފާނުގެ ވީޑިއޯ އެޑިޓްކުރި 32 އަހަރުގެ މީހަކު ހިމެނެއެވެ.

އެހެން ގައުމުތަކަށް ކުރި އަސަރު

ޗައިނާއަށް އެރުމުގެ ކުރިން ތޫފާން ޑޮލްފިންގެ އަސަރު އެހެން ގައުމުތަކަށްވެސް ވަނީ ކޮށްފައެވެ:

• ފިލިޕީންސް: ތޫފާނާ ގުޅިގެން ކުރި ވިއްސާރައިގައި 8 މީހުން މަރުވެ، 7,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ވަގުތީ ފެންGroup ތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
• ޖަޕާން (އޮކިނާވާ): ގަދަ ވައިގެ ސަބަބުން ވެއްޓިގެން އުމުރުން ދުވަސްވީ 5 މީހަކަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާތައް ލިބުނެވެ.
• ހޮންކޮންގް: ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު ހޫނު ވައިގެ ސަބަބުން ހޮންކޮންގުގެ ފިނިހޫނުމިން ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް (36.9 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް) އަށް އުފުލުނެވެ.

ޗައިނާގެ ސީސީޓީވީން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި މި ތޫފާން ވަނީ އެއްގަމަށް އެރުމުގެ ކުރިން 6,000 ކިލޯމީޓަރުގެ ދިގު ރާސްތާއެއް ކަޑައްތުކޮށްފައެވެ. މިއީ އާންމު ތޫފާންތަކަށްވުރެ ތިންގުނަ ދިގު އުމުރެކެވެ. މިއަހަރަކީ "އެލް ނީނޯ" އަހަރަކަށްވުމުން، ތޫފާންތަކުގެ ބާރު ކުރިއަށްވުރެ ގަދަވާނެ ކަމަށް މޫސުމީ މާހިރުން ބުނެއެވެ.