ފަރުދީ ޒިންމާ ކޮބާ؟ ކުނިއެޅުމުގެ އާދައިން ޤައުމުގެ ރީތިކަމާއި ތިމާވެއްޓަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް!

މުހައްމަދު ރިފާއު2026 އޯގަސްޓު 09

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އޭގެ ސާފު ފަޅުތަކާއި، ހުދުވެލި ގޮނޑުދޮށްތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔޭގެ މަގުބޫލުކަން ހޯދާފައިވާ "ސުވަރުގެއެއް" ފަދަ ގައުމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައުން ފެންނަމުންދާ އެންމެ ހިތާމަވެރި އެއް މަންޒަރަކީ، މަގުމައްޗަށާއި، ގޮނޑުދޮށްތަކަށާއި، މޫދަށް ދުވަހުން ދުވަހަށް އުކާލެވޭ ކުނީގެ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާ ކަމެވެ. ގައުމީ ފެންވަރުގައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމަށް ސަރުކާރުންނާއި ކައުންސިލްތަކުން އެކި ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، ކުނިބުނި އުކާލުމުގައި ފަރުދީ ޒިންމާ އަދާނުކުރުމުގެ މައްސަލަ ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ.

މަގުމައްޗާއި އާންމު ސަރަހައްދުތައް: ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ނަތީޖާ

މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިތުރުން އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްރަށުގައިވެސް މަގުމައްޗަށް ސިގަރެޓް ބަޓާއި، ޕްލާސްޓިކް ފުޅިއާއި، ކާބޯތަކެތި ބަންދުކުރި ކަވަރުތައް އުކާލުމަކީ އާންމު ކަމަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޕާކުތަކާއި، މައިޒާންތަކުގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިން ކުޅެން ތިބޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި ކުނިވަށި ބެހެއްޓިފައި ހުންނައިރުވެސް، ކުނިވަށިގަނޑަށް ކުނިއެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ކައިރިއަށް އުކާލާފައި ހުންނަ މަންޒަރު ފެނުމަކީ މަދުން ނޫނީ ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާއެއްގެ މެންބަރަކު ބުނި ގޮތުގައި، "އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު ގޮނޑުދޮށްތައް ސާފުކުރަން ނުކުންނައިރު، ޖެހިގެން އަންނަ ހަފުތާގައި އަނެއްކާވެސް ފެންނަނީ އެއްވަރަކަށް ކުނި އެއްވެފައި އޮންނަ ތަނެވެ. މިއީ ސަރުކާރުން ނުވަތަ ކައުންސިލުން އެކަނި ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މީހާގެ އަމިއްލަ ސުލޫކާއި ފަރުދީ ޒިންމާއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ."

ތިމާވެއްޓަށާއި ސިއްހަތަށް ހުރި ނުރައްކާތައް

މަގުމައްޗަށާއި މޫދަށް ކުނިއެޅުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ބޮޑެވެ:

1. ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ގެއްލުންވުން: މޫދަށް އުކާލެވޭ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅާއި ފުޅީގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް (ޚާއްޞަކޮށް ވެލަޔާއި މަސްމަހާމެހި) ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ޕްލާސްޓިކް ކުދިވެގެން އުފެދޭ "މައިކްރޯޕްލާސްޓިކް" ކަނޑުގެ ކާނާގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، އިންސާނުންގެ ކެއުމާ ހަމައަށްވެސް ފޯރައެވެ.
2. ބަލިމަޑުކަން ފެތުރުން: މަގުމައްޗަށް އުކާލެވޭ ކުނީގެ ތެރޭގައި ފެންހެދި، މަދިރި އާލާވުމުގެ ސަބަބުން ޑެންގީ އަދި ޗިކަންގުންޔާ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
3. އިޤްތިޞާދީ އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ގެއްލުން: ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު މުޅިން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަރޯސާވަނީ ފަތުރުވެރިކަމަށެވެ. ގޮނޑުދޮށްތަކާއި ފަޅުތައް ހަޑިވެފައި އޮތުމަކީ ގައުމުގެ ރީތި ނަމަށް ބޮޑު ހުތުރެއް އަންނާނެ ކަމެކެވެ.

ފަރުދީ ޒިންމާ އިސްކުރުން: ހައްލަކީ ކޮބާ؟

ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ލިބޭނީ ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކުވެސް އަމިއްލަ ޒިންމާ ފުރިހަމައަށް އަދާކޮށްގެންނެވެ.

• އާދަކާދަ ބަދަލުކުރުން: އަތުގައި އޮންނަ ކުނިކޮޅު ކުނިވަށިގަނޑަކާ ހަމައަށް ގެންދިއުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވުން. ކުނިވަށިގަނޑެއް ނެތްނަމަ، ގެއަށް ދެވެންދެން އަތުގައި ނުވަތަ ދަބަހުގައި ކުނިކޮޅު ބެހެއްޓުން.
• އެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި އުކާލާ ޕްލާސްޓިކް މަދުކުރުން: އަލުން ބޭނުންކުރެވޭ ފެންފުޅިއާއި ކޮތަޅު ބޭނުންކުރުން އިސްކުރުން.
• ކުދިންނަށް ނަމޫނާއަކަށްވުން: ކުޑަކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި ކުނި އުކާލުމުގެ ބަދަލުގައި، ރަނގަޅު ގޮތުގައި ކުނި އުކާލައިގެން އެކުދިންނަށް ރަނގަޅު ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުން.
• ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުން: މަގުމައްޗަށާއި އާންމު ތަންތަނަށް ކުނިއަޅާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އަޅައި، ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ ގާނޫނުތައް ހަރުދަނާކޮށް ތަންފީޒުކުރުން.

ސާފުތާހިރުކަމަކީ އީމާންކަމުގެ ބައެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރީތިކަމާއި ތިމާވެށި އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ވަކި އިދާރާއެއްގެ އެކަނި މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެވެސް ގައުމީ އަދި ދީނީ ވާޖިބެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އުކާލާ ކުނިކޮޅަކީ މާދަމާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތިމާވެއްޓާއި ސިއްހަތަށް ލިބޭ ބޮޑު ގެއްލުމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ފަރުދީ ޒިންމާ އިސްކޮށް، ސާފުތާހިރު މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމަށް އެންމެން އެކުގައި އަތުކުރި އޮޅާލަންޖެހެއެވެ.